گرنگترین مانشێتەکان

د.عه‌لى قەرەداغی : یەكبوونی ئابوری ڕێگەیەكە بۆ یەكبوونی سیاسی و كۆمەڵایەتی گرنگ

د.عه‌لى قەرەداغی : یەكبوونی ئابوری ڕێگەیەكە بۆ یەكبوونی سیاسی و كۆمەڵایەتی

دیجیتاڵ میدیاى سپێده‌

لە لێدوانێكیدا بۆ ڕۆژنامەی (لوسیل) كە لە دۆحەی پایتەختی قەتەر دەردەچێت، دكتۆر عەلی قەرەداغی ئەمینداری گشتی یەكێتی جیهانی زانایانی موسڵمان داوایكرد كە یەكبوونی ئابوری بكرێتە ڕێگەیەك بۆ یەكبونی گەلانی موسڵمان، ئەمەش تەنها ڕێگە چارەیە دوای ئەو پەرتەوازەییەی كە لەسەدەی 20 دا توشیان بوو، چونكە ئابوری ڕێگەی یەكبوونە، بازاڕی ئەوروپی بنەمایەك بوو بۆ یەكێتی ئەوروپی، دوای ئەوەی لە ساڵی 1965 بازاری ئەوروپی دروستكرا، لەدوای 20 ساڵ ئینجا یەكێتی ئەوروپا دامەزرا، بەڵام كۆمكاری عەرەبی هەرچەند لە پێش بازاری ئەوروپیشەوە دروست بووە، بەڵام نەبووە هۆی یەكبوونی ووڵاتانی عەرەبی، بەڵكو پارچە بوونی ناكۆكی هەر زیادی كرد .

پاشان بازاڕی ئەوروپی بووە خاڵی هاوبەش و كۆمەڵی گەورەی دروست كرد، كە بووە هۆی یەكبونی گەلانی ئەوروپی، وەك پەرلەمانی ئەوروپی كە لەدوایدا یاسای هاوبەشیان دەركردو لەیەك هێزدا خۆیان كۆكردەوە كە پەیمانی ناتۆ بوو، پاشان ووتی ئەمە پێویستی بەدانانی پلانێكی ستراتیجی عەرەبی و ئیسلامی هەیە، بۆ ئەوەی بابەتە ئابوریەكان لەوانەش بازاری هاوبەش و ئاڵوگۆڕی بازرگانی لە نێوان ئەنداماندا ببێتە هۆكارێك بۆ یەكبوون و كۆكردنەوە، دەبێت ئەم پلانە ڕوون بێت، هەموو ووڵاتان كەڵكی لێ وەربگرن، لەگەڵیدا دەبێت پڕۆژەی جۆراوجۆر هەبێت كە پراكتیك بكرێن، لەگەڵ گەشەپێدانی بازرگانی لە نێوانیاندا لەگەڵ داڕشتنی چوارچێوەی یاسایی بۆ پاراستنی مافی لایەنەكان لەگەڵ بوونی دادگایەكی عەرەبی و ئیسلامی بۆ چارەسەری ناكۆكیەكان، بەدڵنیاییەوە ئەم پلانە لە ماوەی (10 – 20) ساڵ دەبێتە بنەمای یەكبوونی سیاسی و كۆمەڵایەتی.

پاشان ووتی : ئەو دەرامەتەی كە لە ووڵاتانی عەرەبی و ئیسلامیدا هەیە دەبێتە مایەی تەواوكاری، چونكە هەندێك ووڵات سەرمایەی مرۆیی هەیە، هەندێكی تر دەرامەتی دارایی هەیە، لەهەمان كاتدا دەتوانرێت پەیوەندی ئاڵو گۆڕی بازرگانی كەم بكرێتەوە.

دكتۆر قەرەداغی ووتیشی : ستراتیجیەتی یەكبوونی ئابوری بانگەشە نیە بۆ داخران، بەڵكو پەیوەندیە بازرگانیەكان لەگەڵ ووڵاتانی ئەوروپی و ئەمەریكی و ڕوسیا و ووڵاتە گەورەكانی تر درێژەیان دەبێت .

لەكۆتایدا ووتی : یەكبوونی ئابوری دەبێتە مایەی پاراستنی ئابوری، لەگەڵ ئەمەشدا پێویستە هێزێكی هاوبەش هەبێت لە نێوان ئەنداماندا وەك ئەوەی كە ئێستا هەیە پێی دەڵێن (قەڵغانی كەنداو) ئەمەش بۆ پاراستنی هەر مەترسیەك كە ئابوری ئەم ووڵاتانە ڕویان تێ بكات .